Nakło Śląskie jest częścią gminy Świerklaniec

Gmina Świerklaniec położona jest w południowo-wschodniej części powiatu, graniczy z gminą Ożarowice oraz miastami Tarnowskie Góry, Miasteczko Śląskie i Radzionków. Jest to obszar o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym, który świetnie nadaje się na stałe zasiedlenie. Zabudowa to w przeważającej większości domy mieszkalne jednorodzinne.

W skład gminy wchodzą sołectwa:
- Nakło Śląskie,
- Nowe Chechło,
- Świerklaniec,
- Orzech.

Powierzchnia gminy: 44,26 km2
Liczba mieszkańców: 9 899

Historia okolicznych terenów
Na początku XI wieku znajdowała się tu siedziba kasztelana króla Bolesława Chrobrego, do którego, jako majątek osobisty należała ziemia bytomsko-tarnogórska. Zlokalizowano tutaj obronne schronisko, gdzie mieszkańcy okolicznych osad ukrywali się przed nieprzyjaciółmi i najazdami. W dokumencie podziału Śląska na dzielnice wymieniono po raz pierwszy nazwę grodu warownego Świerklin, wchodzącego w skład księstwa bytomskiego. W 1498 r. Ziemię Bytomską nabył Książę Opolski Jan, ostatni z  tej linii Piastów. Wkrótce dzięki gospodarności Jana, zwanego Dobrym, jego księstwo stało się najpotężniejszym pod względem terytorium i siły na Śląsku. Prawdopodobnie pod koniec XV wieku w okolicach Świerklańca rozpoczęto budowę nowego lub, jak podają inne źródła, rozbudowę istniejącego już wcześniej murowanego zamku obronnego. Na początku XIV w. Jerzy Fryderyk von Ansbach z linii Hohenzollernów - jedyny syn Jerzego von Ansbach - otrzymał w zastaw państwo Bogumin i Bytom wraz z Tarnowskimi Górami. W okresie wojny 30-letniej Ziemia bytomska z Tarnowskimi Górami została przekazana w zastaw za cesarskie długi rodzinie Henckel von Donnersmarck, która była jej właścicielem przez ponad trzy stulecia. W latach 1870-76, hrabia Guido Henckel von Donnersmarck (1830-1916) wzniósł w Świerklańcu wspaniały pałac zwany potocznie „Małym Wersalem”.

Pierwsze wzmianki o tych ziemiach znajdują się w dokumentach biskupa krakowskiego Pawła z Przemankowa z 1277 roku. Dotyczą one osady górniczej Orzech, wchodzącej w skład nowej parafii w Kamieniu (Kamień jest obecnie jedną z dzielnic Piekar Śląskich).

Pierwsze wzmianki o Nakle natomiast pojawiają się w XVI wieku. W 1671 r. Nakło otrzymał Leon Ferdynand Henckel von Donnersmarck, protoplasta katolickiej, bytomsko-siemianowickiej linii Donnersmarcków. Wieś pozostała pod panowaniem Donnersmarcków do roku 1945.

Rzeki, jeziora Przez obszar gminy biegnie dział wodny między Wisłą i Odrą. Jest on poprzerywany bramami wodnymi, gdyż sąsiadujące ze sobą zlewnie górnych biegów Brynicy i Małej Panwi łączą się rowami melioracyjnymi na płaskim zalesionym obszarze wododzielnym. Na terenie gminy Świerklaniec znajduje się zbiornik wodny Kozłowa Góra (Jezioro Świerklaniec), wybudowany w latach 1935-39. Powierzchnia jego przy maksymalnym poziomie wypiętrzenia wynosi 5,87 km2, a głębokość maksymalna dochodzi do 7 m.

Zbiornik wodny Chechło - Nakło , dawne wyrobisko piasku zamienione w roku 1973 na 66-hektarowe, bezodpływowe jezioro o pojemności 1,5 mln m3. Ubytki wody spowodowane parowaniem poza deszczami uzupełniane są przez cztery podziemne źródła. Jezioro to pełni funkcje rekreacyjne. Tania baza wypoczynkowo-noclegowa w ośrodkach wczasowych, domkach campingowych i namiotach. Zalew jest doskonałym miejscem do uprawiania sportów wodnych. Istnieje tu szereg wypożyczalni sprzętu - kajaki, łodzie, rowerki wodne, istnieje możliwość żeglowania jachtami. Piaszczyste plaże, możliwość kąpieli, bardzo ładne tereny spacerowe, możliwość wędkowania, liczne ośrodki wypoczynkowe, czynią zalew bardzo atrakcyjnym miejscem wypoczynku i rekreacji.

Park w Świerklańcu o powierzchni 180 ha z bogatym starodrzewiem, założony został w XVIII wieku na obszarze dawnych mokradeł nad Brynicą i pierwotnie istniejącego lasu świerkowego. Pierwszy park, w renesansowym stylu, został założony obok zamku w latach 1670-1680 przez tutejszą linię rodu Henckel von Donnersmarck. Kompozycja w stylu angielskim wzorowana na Hyde Parku obejmuje polany i swobodnie rozłożone grupy drzew. Aleje i inne grupy drzew i krzewów, staw, fosy oraz architektura, wzajemnie się uzupełniały. W parku o ciekawym drzewostanie: topole białe, jawory, sosny, świerki, kasztanowce, rosną obok gatunków rodzimych, gatunki selekcjonowane i sprowadzane z różnych części świata. W centralnej części, nad dużym stawem, zachował się niewielki ogród o symetrycznym układzie, założono liczne kwietniki i dywany kwiatowe z basenami i grupami rzeźb. Stanowił on taras między „Małym Wersalem” a przystanią.


Park w Nakle Śląskim jest założeniem bardziej skromnym niż park w Świerklańcu. Mniejsza powierzchnia - 8 ha, uboższy drzewostan i brak środków finansowych na opiekę w ciągu ostatniego półwiecza oraz zniszczenia przez wichury, wpłynęły na park silnie destruktywnie. Obecnie obiekt ten jest niewielkim zgrupowaniem starych, schorowanych drzew.

Zamek w Nakle Śląskim Źródła historyczne wspominają, iż w okolicach Nakła swoją siedzibę w postaci ziemnego gródka stożkowego z wieżą mieli średniowieczni rycerze, m.in.: Franko z Nakła, Zbrosław „de Nakle”, Krzysztof, Jan Nakielski, Szczepan - jego imię pojawia się w dokumentach dotyczących mennicy bytomskiej datowanych na 1481 rok. Prawdopodobnie w XVI wieku istniał w Nakle murowany zamek rycerski. Jak każda osada, Nakło również zmieniało często swoich właścicieli. Źródła historyczne podają, że pod koniec XVII w. Leon Ferdynand Donnersmarck nabył dobra rycerskie zwane Nakłem. W połowie XIX wieku Hugon von Donnersmarck wybudował na miejscu starego murowanego zamku rycerskiego - zamek w stylu neogotyckim. Po czasie budowla ta została przebudowana przez Łazarza Henckla von Donnersmarcka i w takiej postaci przetrwała do dziś. Zamek zamieszkiwany był przez rodzinę Donnersmarcków do 1945 roku, kiedy to zmuszeni byli go opuścić. Zamek zlokalizowany jest w niewielkim parku, w odległości około 200 m od głównej drogi. Przechodzi się przez trzyczęściową bramę wjazdową. Nieopodal zamku znajdują się zabudowania folwarczne. Zamek w kształcie podłużnym usytuowany jest na osi wschód - zachód. Od strony zabudowań folwarcznych znajduje się wejście gospodarcze, z dojściem do krętych schodów prowadzących na wysoką 6-cio kondygnacyjną, czworoboczną, ostro zakończoną wieżę z ozdobnymi wieżyczkami. Na parterze obok zlokalizowana jest przyzamkowa kaplica. Główne wejście znajduje się po przeciwnej stronie, tj. od strony północno-zachodniej. Ponad nim znajduje się kartusz herbowy. Do zamku wchodzi się przez przedsionek z kominkiem oraz dużą salę z szerokimi jednobiegowymi schodami, przechodzącymi powyżej w dwa biegi pojedyncze po bokach. Na parterze zlokalizowane są duże sale reprezentacyjne, natomiast na piętrze po dwóch stronach korytarza pokoje gościnne. Zamek posiada dwie kondygnacje oraz poddasze. Dach wielospadowy, kryty dachówką. Podłużne elewacje murów w płaszczyźnie dachu zakończone są ryzalitami ze schodkowymi szczytami, powstałymi w wyniku przebudowy. Obiekt ten w pierwotnych zamierzeniach rodu miał pełnić funkcję letniej rezydencji bytomsko-siemianowickiej linii Donnersmarcków, później jednak stał się ich główną siedzibą.

Dom Pomocy W 1899 roku hrabia Łazarz Henckel von Donnersmarck założył placówkę Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia Św. Karola Boromeusza. Celem hrabiego było otworzenie domu dla 10 sierot, których ojcowie tragicznie zginęli w jego kopalniach. Później utworzono tu też ochronkę dla ubogich dzieci. W czasie I oraz II wojny światowej placówka nosiła nazwę „Zakład Świętego Łazarza”. Obecnie placówkę pod nazwą Dom Pomocy Społecznej dla Dzieci w Nakle Śląskim prowadzą siostry zakonne. Pensjonariuszami są osoby w wieku od 4 do 52 lat. W roku 1999 Zgromadzenie obchodziło 100 - lecie swojego istnienia w Nakle.

Kościół parafialny Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusowego, neoromański z elementami architektury bizantyjskiej, zbudowany w latach 1892-1894 według projektu Hugo Heera z Wiednia. Inicjatorem budowy był Łazarz Henckel von Donnersmarck. Budowla sprawia złudne wrażenie: pozornie prostej, niewielkiej o zwartej sylwetce. Bryła kościoła składa się z czterech elementów tj. korpusu, utworzonego na planie przenikającego się sześcianu i ośmioboku, prezbiterium na planie kwadratu, zakrystii i kaplicy, znajdujących się po bokach prezbiterium oraz fasady głównej kościoła, utworzonej przez kwadratowy ryzalit, oflankowany przez dwie wieżyczki. Poszczególne części składowe mają różną wysokość. Góruje ośmioboczna wieża. Dodatkowo sylwetkę kościoła wzbogacono dwoma sterczynami, umieszczonymi ponad dachem ośmioboku po stronie prezbiterium. Wnętrze trójnawowe utrzymane jest w stylu renesansowym, wszystkie sklepienia są na jednej wysokości. Okna zamknięte u góry łukami, z witrażowymi szybami, złożone z trzech prostokątnych części umieszczono we wszystkich ścianach i w każdym przęśle. Poza fryzami nadokiennymi jedyną dekoracją zewnętrznej części kościoła są płaskorzeźby umieszczone przy wejściach do kościoła. Elewacje kościoła wykonane są z cegły klinkierowej.

Mauzoleum Donnersmarcków Rodzinne mauzoleum z 1889 roku. Projektanci oraz wykonawcy nieznani. Budowla na planie krzyża greckiego, z latarnią. Nad wejściem kartusz herbowy Donnersmarcków. Pochowany jest tutaj hrabia Łazarz von Donnersmarck z żoną.

Wapienniki Już w XVI wieku na terenie Nakła istniały wapienniki, czynne do 1959 r, kiedy przerobiono je na prażalnię dolomitu, wydobywanego w Bobrownikach dzielnicy Tarnowskich Gór. Później mielono tu kamienie i produkowano nawozy dolomitowe.